Protellix jaio da, proteinen diseinurako adimen artifiziala eta simulazio molekularra uztartzen dituen CIC bioGUNEren spin-off berria

Konpainia berriak tresna konputazional aurreratuak eta balidazio esperimentala integratzen ditu, farmazia, bioteknologia eta industria sektoreetarako aplikazioak dituzten proteinak eta entzimak garatzeko

CIC bioGUNEko kimika konputazionalean eta biologia molekularrean adituak diren ikertzaileek sustatuta, eta SPRI Taldearen Basque Tek Ventures programaren laguntzarekin, Protellixek ezagutza zientifikoaren transferentziarako ekimen berri bat ordezkatzen du enpresa-sarera, proteinen eta entzimen ingeniaritzan entsegu eta errorearen eredu tradizionala gaindituz

Euskal ekosistema zientifikoak teknologia-transferentziaren ordezkari berri bat du. Protellix CIC bioGUNE ikerketa-zentroaren spin-off gisa sortu da. CIC bioGUNE Severo Ochoa bikaintasun-zentroa da eta BRTAko kidea. Konpainiaren helburua da industria eta farmazia-sektorearentzat proteinak eta entzimak diseinatzeko eta optimizatzeko modua errotik eraldatzea. Enpresaren sorrera SPRI Taldearen Basque Tek Ventures programaren laguntzarekin gauzatu da.

Konpainia bioteknologia-sektorearen muga historiko bati erantzuteko jaio da: proteinen garapena esplorazio probabilistikoaren mende egon da urte luzez, eta horrek laborategiak eta enpresak milaka aldaera aztertzera behartzen ditu, entsegu eta errore bidezko prozesu garestien bitartez. Protellixek diziplina hori ausazkotasunetik urruntzen du eta ikuspegi arrazional batera bideratzen du, hiru fasetan egituratutako ingeniaritza molekular prediktiboko lan-fluxu baten bidez: Definitu, Modelatu eta Balidatu.

Adimen artifizialetik harago: fisika molekularraren zorroztasuna

Ekimen askok eredu algoritmikoetan soilik jartzen duten bitartean arreta, Protellixen proposamen bereizgarria kimika konputazionalean eta simulazio molekularrean bi hamarkada baino gehiagotan metatutako esperientzia akademiko eta industrialean oinarritzen da.

Bere muin teknologikoak motor operatibo gisa jarduten du, ikaskuntza sakoneko iragarpenak, simulazio estrukturala eta eskala atomikoko dinamika uztartuz. Testuinguru honetan, adimen artifiziala ez da helburu bat berez, baizik eta murriztapen estruktural konplexuei aurre egiteko eta molekulek benetako funtzionamendu-baldintzetan nola jokatuko duten aurreikusteko aukera ematen duen azeleratzaile bat.

Simulazioaren eta laborategiaren arteko zubi zuzena

Protellixen ezaugarri bereizgarri eta aktibo estrategiko nagusietako bat CIC bioGUNEko punta-puntako laborategiekin duen lotura zuzena da. Konpainiak bere diseinuak modu iteratiboan balidatzen ditu in silico ikerketa-zentroaren instalazioetan. Nazioartean aitortutako ingurune hori 200 zientzialari baino gehiagok eta goi-mailako teknologia-plataformek osatzen dute.

Lan-fluxu integratu horri esker, erantzun eraginkorra eman dakioke farmazia-industriaren, biokatalisi industrialaren, foodtech sektorearen eta bioteknologia aurreratuaren eskaerei, besteak beste. Horrez gain, honako funtsezko arlo hauek hartzen ditu barne:

• Industria-aplikazioetarako entzimen ingeniaritza, egonkortasun termikoa, disolbatzaileekiko erresistentzia, jarduera katalitikoa eta funtzionamendu-baldintza zorrotzetako egonkortasuna optimizatuz.
• Interes biomedikoko proteinen diseinua eta optimizazioa, proteina terapeutikoak, peptidoak eta domeinu bakarreko antigorputzak (VHH) barne, egonkortasuna, adierazpena eta disolbagarritasuna bezalako propietateak bereziki landuz.
• Lotura-proteina berrien diseinua, diana molekular espezifikoak ezagutzeko orientatutako de novo diseinu-estrategien bidez.

Lidergo zientifikoa eta merkatu-proiekzioa

Konpainiaren zuzendaritza-taldeak abangoardiako ikerketa eta esperientzia komertziala uztartzen ditu. Protellix Gonzalo Jiménez-Osés Ikerbasqueko ikerketa-irakasleak eta CIC bioGUNEko kimika konputazionaleko laborategiko arduradunak, eta Juan Pablo de Giacomi bioteknologia-enpresen sorrera eta garapenean ibilbidea duen ekintzaileak sortu dute.

Gonzalo Jiménez-Osés, sortzaileetako bat eta zuzendari zientifikoa (CSO), nazioarteko ibilbide sendoa duen ikertzailea da kimika konputazionalean, simulazio molekularrean eta proteinen ingeniaritzan. Ia 200 argitalpen zientifiko ditu bere izenean. Bere ibilbidean zehar nazioarteko erreferenteekin lankidetzan aritu da, horien artean David Baker eta Frances Arnold, Kimikako Nobel saridunak, hurrenez hurren proteinen diseinu konputazionalean eta entzimen eboluzio zuzenduaren arloan egindako ekarpenengatik.

Juan Pablo de Giacomi, sortzaileetako bat eta zuzendari nagusia (CEO), zortzi urtetik gorako esperientzia du oinarri zientifikoko enpresak garatzen. Bere aurreko ekimenen artean Innomy Biotech foodtech enpresa dago; bertan sortzaileetako bat eta CEO izan zen.

CIC bioGUNEren teknologia-transferentziako ekimen berria

Protellixen sorrera CIC bioGUNEren estrategiaren baitan kokatzen da. Estrategia horren helburua da laborategietan sortutako ezagutza zientifikoa transferitzea eta teknologia, produktu eta zerbitzu berrien garapenean aplikatzea sustatzea.

Konpainia adibide argia da kimika konputazionalean eta biologia molekularrean egindako ikerketak enpresa-ekimen berriak sor ditzakeela erakusteko, gaitasun zientifiko aurreratuak sektore produktiboaren behar zehatzekin konektatuz.

“Protellixen sorrera CIC bioGUNEn sortutako ezagutza zientifikoa aplikazio praktikoetara eramateko dugun konpromisoaren isla da. Adibide bikaina da kimika konputazionalean eta biologia molekularrean egindako bikaintasuneko ikerketak enpresa-ekimen berriak nola susta ditzakeen erakusteko, gure gaitasun zientifikoak industriaren beharrekin lotuz”, adierazi dute José M. Mato CIC bioGUNEko zuzendari nagusiak eta Jesús Jiménez-Barbero zuzendari zientifikoak.

Spin-off berri honekin, CIC bioGUNEk aurrera jarraitzen du bikaintasuneko ikerketarekin, teknologia-transferentziarekin eta ezagutza, berrikuntza eta jarduera ekonomikoa sortzeko gai den ekosistema bioteknologiko baten garapenarekin duen konpromisoan.