Kutsatze-bideak saihesteko bakterioen aurkako gainazalen belaunaldi berria
Tekniker zentro teknologikoak mikrobioen aurkako estaldura adimendunen diseinua eta garapena koordinatu ditu Europako RELIANCE proiektuan
Mikroorganismo patogenoek eragindako infekzioak eta bakterioek antibiotikoekiko duten gero eta erresistentzia handiagoa mundu mailako osasun- eta ekonomia-erronka handienetako bat dira. Germenak hilabeteetan bizirik irauteko gai dira maiz ukitzen diren eguneroko gainazaletan, eta milaka kutsatze eragiten dituzte; Europan, urtean 110.000 heriotza inguru, eta 1.500 milioi eurotik gorako kostuak osasun-arretan eta produktibitate-galeretan.
Ingurune publiko, sanitario eta industrialetan kutsatzeak murrizteko metodo tradizionalak petroliotik eratorritako produktu kimiko sintetikoetan oinarritutako desinfektatzaileak eta estaldurak izan dira. Hala ere, ohiko irtenbide horiek muga handiak dituzte: ingurumenean edo pertsonen osasunean eragin negatiboa izan dezakete, ez dira biodegradagarriak eta erresistentzia mikrobiologikoak agertzea erraztu dezakete.
Testuinguru horretan, Basque Research and Technology Alliance (BRTA) erakundeko kide den Tekniker zentro teknologikoak Europako RELIANCE proiektua koordinatu du. Proiektua jatorri biologikoko eta ingurumen-inpaktu txikiko estaldura autodesinfektatzaileen belaunaldi berri bat diseinatu eta garatzera bideratu da, mikroorganismoak gainazal metalikoen bidez transmititzea prebenitzeko.
Ikerketaren helburu nagusia mikrobioen aurkako irtenbide seguruagoak eta jasangarriagoak garatzea izan da, jatorri naturaleko konposatuak erabiliz, hala nola elikadurara bideratzen ez diren laboreetatik eratorritako olio esentzialak eta proteina ugariko azpiproduktuetatik lortutako mikrobioen aurkako peptidoak. Horretarako, konposatu horiek kapsulatze-sistema aurreratuetan eta nanopartikula funtzionaletan txertatu dira, ingurune sanitario, etxeko eta industrialetan erabiltzen diren hainbat material mota babesteko gai izan daitezen.
Ohiko biozidek agente aktiboak etengabe askatzen dituzte; proiektuan garatutako estaldurek, aldiz, ingurumen-estimulu espezifikoei erantzuten dieten askapen kontrolatuko mekanismoak dituzte, hala nola tenperatura-aldaketei edo azidotasun-mailaren (pH) aldaketei erantzuten dietenak. Horrela, mikrobioen aurkako konposatuak baldintza egokiak daudenean soilik aktibatzen dira, eta, horri esker, haien eraginkortasuna hobetzen da, bizitza erabilgarria luzatzen da eta substantzia aktiboen kontsumoa nahiz ingurumenean duten eragina murrizten dira.
«RELIANCEk jauzi kualitatiboa dakar ohiko irtenbide kimikoekin alderatuta. Industriari eta gizarteari eraginkortasun handiko estaldura seguru eta jasangarriak eskaintzen dizkiegu, ekodiseinuaren eta ekonomia zirkularraren irizpideen arabera diseinatuak, substantzia fluoratu edo kutsatzaileen erabilera ezabatzeko eta tratatutako materialak haien bizitza erabilgarriaren amaieran birziklatu ahal izateko», nabarmendu du Miren Blanco Teknikerreko ikertzaileak.
Irtenbide horiek garatzeko, Teknikerrek material eta nanomaterial aurreratuen diseinuan, kapsulatze-teknologietan, gainazalen funtzionalizazioan eta industria-transferentziako prozesuetan dituen gaitasunak baliatu dira; zentroak ibilbide sendoa du ikerketa aplikatuan arlo horietan.
Baliozkotzea hiru erabilera-kasutan
Proiektuan garatutako teknologia berriak arrakastaz baliozkotu dira higiene- eta iraunkortasun-baldintza zorrotzak dituzten sektoreetako hiru erabilera-kasutan.
Automobilgintzan, estaldura iraunkorrak aplikatu dira ibilgailu partekatuetan etengabe ukitzen diren barrualdeko plastikoetan, erabiltzaileen joan-etorri handiko egoeretan higiene-babes etengabea bermatzeko.
Bestalde, etxetresna elektrikoen arloan, hozkailuen konpartimentuetan gainazal-tratamendu bat probatu da, pH-aren gorabeheren aurrean erreakzionatzen duena, Listeria bezalako elikagaietako bakterioen hazkundea geldiarazteko.
Ehungintza teknikoaren eta sanitarioaren esparruan, ospitale-inguruneetan eta farmazia-instalazioetan erabiltzen diren jantzietarako irtenbide bat garatu du proiektuak. Estaldura adimendunak mikrobioen aurkako agentea askatzen du jantzia ohiko moduan erabiltzen denean, erabiltzailearekin kontaktuan dagoenean; aldiz, tenperatura altuko garbiketa-zikloetan haren jarduera murrizten du. Horrela, substantzia aktiboaren alferrikako galerak saihesten dira eta tratamenduaren iraunkortasuna luzatzen laguntzen da.
Garapen horien bidez, proiektuak infekzioen transmisioa murriztu nahi du ingurune profesionaletan eta etxekoetan, substantzia kimiko kaltegarriekiko esposizioa minimizatuz eta Europako industria-sareari ekonomia zirkularrarekin bat datozen irtenbide lehiakorrak eskainiz.
Europar Batasunaren Horizon Europe programak finantzatutako RELIANCE (Smart response self-disinfected biobased nanocoated surfaces for healthier environments) proiektuak 5 milioi euroko aurrekontua izan du, eta 10 herrialdetako 15 bazkidek osatutako diziplinarteko partzuergoa izan du.
